Aanbod Erfgoedweek

← Terug naar Erfgoeddag 2023

Ben je leerkracht in het lager of secundair onderwijs en krijg je graag gratis een erfgoedexpert op bezoek in je klas? Bekijk ons uitgebreid aanbod en reserveer snel je favoriete Erfgoedklasbak via Karen.

Dieren in Alken, vroeger en nu

Mens en dier zijn al eeuwenlang op elkaar aangewezen en met elkaar verbonden. Tenminste: dieren in de landbouw, huisdieren… Welke dieren hielden de Alkenaren vroeger en waarvoor werden deze dieren dan ingezet? En is onze omgang met dieren vandaag nog steeds dezelfde? We nemen je mee in leuke en oude verhalen over mens en dier in onze gemeente, doorspekt met beelden en voorwerpen. We doen dat bij jou in de klas of in combinatie met een bezoek aan het museum Zoe was Alken. De activiteit duurt één lesuur of langer, dat spreken we samen af.

Voor leerlingen van 10 tot 12 jaar, 1 lesuur of langer, begeleiding: Erfgoedraad Alken

Dierenlief en dierenleed tijdens de oorlog

Tijdens de twee wereldoorlogen werden dieren ingezet om lasten te dragen en munitie en wapens te vervoeren. Dit gebeurde vooral met honden en paarden. De hond was vaak een steun en vriend tijdens moeilijke dagen. Ook werden door bombardementen dieren gedood. Vooral het vee op de weilanden. Wilde je een dier slachten dan moest je dat melden aan de Duitse bezetter. Pastoor Jacobus Smeets van Martenslinde noteerde heel uitgebreid de huiszoeking op de pastorie, omdat men hem verdacht van een geslacht varken te verbergen op de Pastorij (spannend maar ook heel komisch – zie onze 2de uitgave “onder de radar”) Dieren werden ook aangeslagen door de bezetter. Vooral de boeren hadden daar last van. Zo konden zij niet behoorlijk het veld bewerken. Wij vertellen ook het verhaal van een postduif die vele levens redde. Tijdens deze 2 lesuren bezoeken we ook het herdenkingsmonument aan de 5 Britse vliegeniers op het kerkhof.

Voor leerlingen van 10 tot 12 jaar, 2 lesuren, begeleiding: Werkgroep WOII Bilzen

 

Hanenpoten en ezelsoren. Over naar school gaan vroeger (en over dieren in het dagelijks leven lang geleden)

De eerste school in Martenslinde: waar en wanneer was dat? Hoe ging het eraan toe? Wie ging erheen? Hoe zag een schooldag eruit? Wat leerden de kinderen op school, en welke straffen werden er uitgedeeld? Hoe het dagelijks leven van kinderen er in (over-over-)grootmoeders tijd uitzag, en ook welke rol dieren erin speelden, daarover hebben we het in deze superleuke, interactieve les. Een lesuur waarin de leerlingen het erfgoed uit hun dorp leren kennen, in verhalen, foto’s, prenten, kaarten, voorwerpen en nog veel meer… En pas maar op dat je niet met ezelsoren op je hoofd in de hoek belandt!

Voor leerlingen van 9 tot 12 jaar, 1 lesuur, begeleiding: Lin in het Groen Martenslinde

Beestjes in spreekwoorden en zegswijzen

Ken je het schilderij Nederlandse Spreekwoorden van Pieter Bruegel de Oude? Samen gaan we erin op zoek naar spreekwoorden met dieren. Sommige spreekwoorden gebruiken we niet meer, andere zijn nog actueel, vb. van de os op de ezel springen. En dan zijn we vertrokken voor een zoektocht naar nog veel meer beestige spreekwoorden en gezegden. Wat betekenen? Waar komen ze vandaan? En hoe klinken ze in het dialect van onze streek? Een beestig leuk taaluurtje in de klas!

Voor leerlingen van 10 tot 14 jaar, 1 lesuur, begeleiding: Guido Krieken

 

Hoe dieren ons ziek of juist gezond kunnen maken

Er is heel wat oude en minder oude wijsheid te vinden over hoe dieren ons ziek kunnen maken maar ook hoe ze ons kunnen helpen weer gezond te worden. Ontdek met je leerlingen de verrassende verbanden tussen dieren, menselijke gezondheid en geneeskund tijdens dit bijzondere lesuur met rasverteller Guido.

Voor leerlingen van 10 tot 14 jaar, 1 lesuur, begeleiding: Guido Krieken

 

Hoogstamboomgaarden, een toekomst voor het verleden      

Kijk daar, een hoogstamboomgaard! Wat is dit eigenlijk? Luk vertelt je over de erfgoed-, historische, landschappelijke en ecologische waarde van Haspengouwse boomgaarden. Oude foto’s, erfgoedobjecten en leuke verhalen zorgen voor een interactieve kennismaking met verleden, heden en de toekomst van de beroemde Haspengouwse boomgaarden. Een waardevol lesuur met de blik door het raam, in het Haspengouwse landschap.

Voor leerlingen van 11 tot 12 jaar, 1 lesuur, begeleiding: Luc Robijns

De Grenadiers van Montenaken: bijzonder erfgoed!

Wat is erfgoed? Wat hebben we uit het verleden geërfd? En wat betekent het om er zorg voor te dragen? De Grenadiers van Montenaken houden een belangrijk stuk erfgoed in ere. Tijdens dit interactieve lesuur worden we terug geflitst naar WO I. We maken in verhalen, beelden en filmpjes kennis met het 2e regiment Grenadiers, hun rol in de oorlog, hun uniform. Tot op vandaag zorgen de Grenadiers voor de herdenking van slachtoffers van WO I. Een bijzondere levende traditie die de leerlingen zeker weet boeien.

Voor leerlingen van 11 tot 12 jaar, 1 lesuur, begeleiding: Willfried De Vuysere

Kruidig kattenkwaad en wilde hapjes uit grootmoeders tijd

We halen kattenkwaad uit met wilde planten, kruiden en bessen. We ontdekken wat onze (over-over-)grootmoeders wisten over het gebruik van kruiden en planten in de natuur en wat ze ermee maakten. Al onze zintuigen staan op scherp: we kijken, voelen, ruiken, proeven. Een heerlijk én vrolijk lesuur over kruidige gewoonten van vroeger en nu.

Voor leerlingen van 10 tot 12 jaar, 1 lesuur, begeleiding: Daniëlle Houbrechts

 

Beestige sprookjes

Welke dieren komen vaak in sprookjes voor? Hoe worden ze voorgesteld en wat zijn hun typische karaktertrekken? Wat zijn de kenmerken van een sprookje? Ik lees enkele oude en hedendaagse sprookjes voor  en bespreek ze samen met de leerlingen. Daarna volgt een creatieve opdracht voor Erfgoeddag: We vouwen afgevoerde boeken origami-gewijs om tot de grappigste dierfiguren. Een heerlijk lesuur vol sprookjesachtige ontdekkingen!

Voor leerlingen van 10 tot 12 jaar, 1 lesuur, begeleiding: Heidi Loozen

 

Schoolverhalen uit de oude doos

Hoe was het om naar school te gaan, lang geleden? Welke plaats nam de school in in de samenleving? Rasverteller en cultuurgids Jos neemt de leerlingen mee naar het verleden met schoolverhalen uit de oude doos. Ook de schoolstrijd komt tijdens dit boeiende lesuur aan bod.

Voor leerlingen van 11 tot 12 jaar, 1 lesuur, begeleiding: Jos Vandebrouck

Met lei en griffel. Naar school in Hoeselt vroeger

Hoe ging het eraan toe, vroeger op school in Hoeselt? Een gepensioneerd onderwijzer vertelt erover: de houten banken, de kachel, het schoolgerief, de griffel en lei, de leesboekjes, de straffen, de liedjes en de spelletjes … Hij vertelt over de dingen en de mensen (de meesters, de zusters, de broeders …) en brengt enkele voorwerpen en oude foto’s mee die het verhaal verrijken. De leerlingen mogen tijdens dit leuke lesuur ook zelf schrijven met een griffel op een lei en met pen en inkt op papier.

Voor leerlingen van 11 tot 12 jaar, 1 lesuur, begeleiding: Paul Achten

Beestig goed!

Tijdens de erfgoedweek zoomen we dieper in op het thema ‘Beestig’. Samen met de leerlingen wil ik nadenken over het belang van dieren vroeger en over de houding van de mensen tegenover deze dieren. Geleidelijk aan vond er een evolutie plaats. In welke opzichten is deze (dieren)wereld veranderd? Uiteindelijk bekijken we de hedendaagse houding van de mens ten opzichte van dieren. Reken op twee beestig interessante lesuurtjes voor het zesde leerjaar!

Voor leerlingen van 11 tot 12 jaar, 2 lesuren, begeleiding: Marleen Oris

Een zoo in de kerk. Creatieve verkenning van de Agnesbegijnhofkerk van Sint-Truiden

Op de middeleeuwse muurschilderingen, de grafstenen en het barokmeubilair van de begijnhofkerk van Sint-Truiden zijn talrijke dieren afgebeeld. Voor we op kerkbezoek gaan, kleuren de leerlingen in de klas lijntekeningen van deze dieren in. In kleine groepjes  zoeken ze afbeeldingen van hun dieren (bijv. in stripboeken) en verkennen de betekenis van deze dieren (vroeger en nu).  Daarna gaan ze op zoek naar ‘hun’ dier in de kerk. Aan de hand van een vragenlijst beschrijven ze concreet het ruimer “plaatje” en leggen ze de link tussen de kerkafbeelding en de betekenissen in hun ‘vooronderzoek’. Tevens verkennen ze diervoorstellingen van hedendaagse kunstenaars in de kerk. In een slotmoment van deze twee lesuren “gidsen” de groepjes hun dierenafbeelding voor elkaar.

Voor leerlingen van 10 tot 13 jaar, 2 lesuren, begeleiding: Guy Plevoets

 

Dierensymboliek. Dieren en hun betekenis in de O.LV.-kerk van Sint-Truiden

Dieren worden al eeuwenlang afgebeeld in kunstwerken van alle soorten en op allerlei plaatsen. Daarvoor moeten we niet ver gaan zoeken: in de Onze-Lieve-Vrouwkerk van Sint-Truiden vinden we veel dierenafbeeldingen terug. Niet alleen omdat ze mooi zijn, maar vooral omwille van hun betekenis. Tijdens een begeleid bezoek aan de O.L.V.-kerk van Sint-Truiden gaan we op zoek naar afbeeldingen van dieren op muurschilderingen, beelden, meubilair… Erfgoedverteller Louis vertelt honderduit over de symboliek die achter deze dierenafbeeldin-gen schuilgaat. Zo ontdekken de leerlingen het lam, de pelikaan, de slang, de leeuw, de draak, bijen… Een boeiende kennismaking met erfgoed uit eigen buurt of stad. Leuk tijdens de lessen godsdienst, geschiedenis of historisch bewustzijn. Of om te verwerken tijdens de les P.O.

Voor leerlingen van 10 tot 13 jaar, 2 lesuren, begeleiding: Louis Thomas

 

Kantklossen, een beestig leuk slangetje

Kantklossen is een prachtige oude traditie die we vol passie voortzetten. Ook in de klas! In een workshop van ongeveer drie lesuren laten we de leerlingen proeven van dit creatieve ambacht. Wie dacht dat kantklossen alleen voor fijne vingers is? Nee hoor, iedereen kan het leren. En daarom gaan we met z’n allen aan de slag met draad en klossen. Elke leerling maakt een eigen boekenlegger in leuke kleurtjes. Misschien het ideale moederdagcadeautje… Of hou je je eerste kantkloswerkje liever voor jezelf?

Voor leerlingen van 10 tot 12 jaar, ong. 3 lesuren, begeleiding: Kantelink

 

De abdijschool in Sint-Truiden, door de ogen van een hobbyarcheoloog

Hoe anders was het vroeger op school? Welke materialen gebruikten de leerkrachten? Wat brachten de leerlingen mee naar school, waar speelden ze mee? Dat leren we onder meer uit de vondsten op de oude vuilnisbelt van de voormalige speelplaats van de abdijschool in Sint-Truiden. Een hobbyarcheoloog reconstrueert er het dagelijkse schoolleven mee. Hij brengt enkele, soms onooglijke, oude voorwerpen mee naar jouw klas. Daarmee schetst hij een beeld van het schoolleven in de abdijschool lang geleden. Ook de geschiedenis en het belang van de Truiense abdijschool en seminarie neemt hij mee in het verhaal. Dat kan allemaal in één boeiend lesuur!

Voor leerlingen van 11 tot 16 jaar, 1 lesuur, begeleiding: Mario Raeymaekers

Met trommel en trompetgeschal. De Schutterij van Voeren

Overal rondom ons, in ons landschap, in onze dorpen, in oude stenen en oude voorwerpen, is het verleden aanwezig. Onze geschiedenis is niet zomaar ‘iets uit stoffige boeken’, maar gaat over de plek waar wij wonen, over het leven van onze voorouders. De oudste vereniging van Voeren, de Schutterij, is een levende getuige uit het verleden. In wat er nu nog gebeurt, zien we hoe het vroeger was. In twee lesuren leren we de Schutterij enzijn tradities beter kennen én voeren we een straffe creatieve opdracht uit. Op het schuttersfeest in mei sluiten we het mini-project af en presenteren we de resultaten van de activiteiten. De kinderen en hun ouders kunnen dan een stukje geschiedenis in het heden meemaken.

Voor leerlingen van 9 tot 12 jaar, 2 lesuren, begeleiding: Mieke Nyssen

Van sneeuwwit vogeltje tot een uil die op de peer’boom zat. Een reis langs oude volksliedjes

Het loze vissertje. De scheresliep. Op eenen boom een koe-hoe-koek… Ze klinken jonge kinderen wellicht niet meteen bekend in de oren. Maar kinderen zingen graag! En alle kinderen kunnen deze oude liedjes zingen. De melodieën zijn immers niet moeilijk. Waar komen die grappige teksten vandaan? En wat betekenen ze? Door het zingen van eenvoudige oude liedjes leren de leerlingen over vroegere gebruiken en kunnen ze zelf samen muzikaal plezier maken. Deze zangworkshop van ongeveer een halfuurtje is ook boeiend voor kinderen met een andere taalachtergrond. Zingen als leuke en leerrijke kennismaking met het leven zoals het vroeger was.

Voor leerlingen van 5 tot 10 jaar, 1/2 lesuur, begeleiding: Puck Claes

 

De tweede wereldoorlog, door de ogen van een minderjarige soldaat

Louis Boghe, een jonge boerenzoon, wordt gemobiliseerd vlak voor WO II. Tijdens die woelige eerste weken van de oorlog houdt hij nauwgezet een dagboek bij. Dat wordt later gevonden door zijn zoon Willly, die aan de hand van de aantekeningen van zijn vader over diens schouder meekijkt naar hoe het was om de oorlog als jonge kerel mee te maken. Willy ging ook op zoek naar de plaatsen waar zijn vader geweest was, ontdekte zijn ‘oorlogsouders’ in Ouffet en de boerderij in Duitsland waar zijn vader gedwongen  werd opgevangen in Duitsland. Dit verhaal schreef Willy in een boek en vertelt hij nu in de klas, een boeiend lesuur lang.

Voor leerlingen van 11 tot 18 jaar, 1 lesuur, begeleiding: Willy Boghe

 

Morse over de satelliet

Wist je dat de morsecode erfgoed is? Van 1835 tot WO II was het een belangrijk communicatiemiddel. Tegenwoordig gebruiken alleen radioamateurs het nog. Maar dan wel met hoogtechnologische middelen! Dat ontdek je tijdens deze 2 lesuren durende workshop. We organiseren voor je klas een live contact, rechtstreeks over de satelliet, met een andere klas of met een ander tegenstation, via de nieuwste digitale communicatietechnieken. De leerlingen kunnen individueel met hun persoonlijke GSM (of hun laptop, tablet of Chromebook) de conversatie volgen! Deze STEM-workshop kan perfect aansluiten bij lesdoelen van de vakken aardrijkskunde, fysica, wiskunde en elektronica.

Voor leerlingen van 12 tot 18 jaar, 2 lesuren, begeleiding: Radioamateurs Sint-Truiden

 

Erfgoed uit de steentijd? Een hobbyarcheoloog vertelt

Een archeoloog probeert aan de hand van overblijfselen uit het verleden de geschiedenis te reconstrueren en te begrijpen. Voor de steentijd bestaan geen geschreven bronnen, geen gebouwen of monumenten, geen kunstvoorwerpen. De archeoloog gaat op zoek naar sporen en vondsten in de bodem en op het grondoppervlak, naar verkleuringen, vertekeningen in het landschap en, vooral, naar steen en steenfragmenten. Want de mens uit de steentijd maakte gereedschappen uit steen. Hoe herken je een boor, een steker, een mes, een schraper? Wat leren ze ons over de levenswijze van de jager-verzamelaar of van de eerste boeren? De hobbyarcheoloog brengt niet alleen verhalen mee maar ook vondsten. Hij onderzoekt samen met je leerlingen een lesuur lang wat deze voorwerpen ons leren. Een onderdompeling in de fascinerende wereld van de archeologie!

Voor leerlingen van 11 tot 16 jaar, 1 lesuur, begeleiding: Mario Raeymaekers